In the spotlight – Thomas Tol

16:00

Thomas Tol – componist

Interviewer:

Frank Janssen – Striped Elephant

De Volendamse Mozart

Thomas Tol is zo’n componist waarvan de naam wellicht niet heel snel een belletje doet rinkelen bij de massa, maar waarvan iedereen het werk wel kent. Of het nu de liedjes voor BZN zijn waaraan hij (mee)schreef als Mon Amour, Just An Illusion of Pearlydumm, het werk dat hij met zijn broer Cees als Tol & Tol opnam (Eleni), dan wel hits van Jan Smit (Als De Nacht Verdwijnt), de Volendamse componist, producer en artiest heeft een oeuvre dat zacht gezegd indrukwekkend is. De voormalig BZN-toetsenist is daar even nuchter als zelfverzekerd over, als hij over zijn carrière in Club Nine wordt geïnterviewd door Frank Janssen.

Lifetime Achievement Award

De 67-jarige Tol ontving recent uit handen van Minister van OC&W Ingrid van Engelshoven de Buma NL Lifetime Achievement Award, een erkenning voor de ruim 300 liedjes die hij (mee)componeerde en de vele daaruit voortvloeiende hits. “Zijn talent en werk wordt gekenmerkt door twee unieke aspecten”, zo stond in het juryrapport. “Allereerst begrijpt hij als geen ander welke muziek tot de verbeelding spreekt van grote groepen mensen in uiteenlopende leeftijdscategorieën. Daarvan zijn de vele tientallen hits van zijn hand het beste bewijs. Daarnaast is hij ontegenzeggelijk de grondlegger van de zogeheten palingsound; het zo kenmerkende ’Volendamse geluid’ waarmee onder andere BZN wereldberoemd zou worden.”

“Ik durf niet te stellen dat alles wat ik heb gemaakt
het predicaat ‘voldoende’ verdient”

Geen Palingsound

Hoe vereerd ook met zijn prijs, op het juryrapport heeft hij wel wat aan te merken. “Palingsound, dat was van The Cats. Hun nummers werden gedraaid omdat men bij Veronica kisten gerookte paling bezorgd kreeg. Maar het is zeker niet van alle Volendamse bands, al is het een prachtige geuzennaam.” Het moment dat hij de prijs kreeg, was de Volendammer met stomheid geslagen. “We kwamen aan in Den Haag, mijn uitgever André de Raaff was er, familie, champagne… was het Bananasplit? Mijn vrouw had nog gezegd ‘trek je beste kleren aan’. Op Volendam hebben we die vereringscultuur niet zo, het liefst zit ik gewoon in mijn kelder te werken. Toen de minister de prijs overhandigde, wist ik me geen raad. Jammer dat mijn broer Cees het niet heeft mee mogen maken, maar ik weet dat hij in de muzikantenhemel – dat is een apart deel van de hemel, daar ben ik van overtuigd – vol trots heeft meegekeken.”

Winnaar van de Buma NL Lifetime Achievement Award

Magie

Thomas Tol heeft het ambacht dat componeren is hoog in het vaandel staan. “Ik zeg altijd dat ik alles altijd eerst uit mijn piano moet toveren. Dat is lang en hard ploeteren, je gooit heel veel weg. Als je de melodie dan hebt, dan ga je er tegenaan. Dat was met BZN zo, met Tol & Tol en de laatste jaren ook met Jan Smit.” De crux in een succesvolle carrière is het vinden van een eigen geluid. Tol is al zijn hele leven dol op klassieke muziek en in zijn tijd op het Conservatorium in Amsterdam zat hij tussen de klassieke stukken van Mozart en Beethoven door al af en toe te pingelen. Het was toen dat de eerste contouren van wat later wereldhit Mon Amour zou worden al uit zijn vingers kwamen. “Als je die stijl gevonden hebt, wees er dan zuinig op! Dat is mijn advies aan alle componisten. Op mijn 18e of 19e schreef ik al een nummer dat Autumn heette, daar hoor je de start van die stijl ook al in terug. Muziek heeft iets magisch. Als componist ben ik altijd op zoek naar die magie. Als het dan klopt, dan voel ik meestal wel dat het echt goed is.”

Dat betekent echter niet dat alles wat Tol heeft gemaakt magisch is. “Ik durf zelfs niet te stellen dat alles wat ik heb gemaakt het predicaat ‘voldoende’ verdient. Zeker in de BZN-tijd moest de ene hit snel door de volgende worden opgevolgd. De platen moesten worden gevuld en als je dan in tijdsnood raakte, ging het dan maarde plaat op.”

Gevoelige snaar

Na zo’n twee decennia BZN is de creatieve koek op en starten Thomas en Cees Tol hun eigen project. “Dat is best lastig als je in zo’n bandsituatie zit. Je hoofd wil wel door met de oude bandmaatjes, maar je ziel wil de andere kant op.” Publisher André de Raaff merkt dat het instrumentale BZN-nummer Himalaya erg populair is geworden door plaatsing in tv-programma Ter Land, Ter Zee En In De Lucht.  “Daarna zijn we als Tol & Tol instrumentaal gaan werken. We lieten André de eerste mix horen, die we zelf hadden gemaakt. ‘Helemaal kut’ zei hij, waarna hij ons introduceerde bij Matt Butler. We waren heel tevreden, maar een hit hoorden we niet. Tot Eleni onder beelden van de Berlijnse muur die destijds viel werd geplaatst en dat raakte een gevoelige snaar. Het werd een wereldhit!”

Eerlijkheid

Het was eveneens De Raaff die Tol aan Jan Smit koppelde, met een inmiddels ruim 16-jarige samenwerking als resultaat. “André is een absolute steunpilaar. Onze platenmaatschappij liet ons altijd onze gang gaan, zolang het maar succesvol was. André gaf tenminste nog eens feedback. Dat doe ik zelf ook. Het recente album van Jan Smit staat vol liedjes die bekende artiesten voor en met hem schreven. Een daarvan is De Smiecht van Barry Hay en JB Meijers. Ik hoorde hun demo en zei ‘ik vind het niet mooi en je maakt mij niet wijs dat jullie het wel mooi vinden’. Waarna ik mijn versie liet horen. Dát was ‘m! Bij het componeren moet je eerlijk zijn en daarom ben ik zo blij met deze prijs. De artiest krijgt doorgaans alle eer, het publiek denkt dat hij of zij alles zelf doet. Dit is de prijs is een stimulans voor iedereen die in het donker zit te werken aan hun liedjes. Zelf ben ik dol op klassiek en filmsoundtracks, dat hoor je in mijn werk ook terug. In de auto luister ik momenteel veel naar Die Zauberflöte van Mozart. Dat vind ik prachtig en ik herken daar heel veel van mezelf in, gek genoeg. Zolang ik nog op die manier muziek kan maken en van muziek kan genieten, ga ik door!”

Volgend jaar gaat Tol solo het theater in om zijn 50-jarig jubileum ‘in het vak’ te vieren.